Στις 3 Ιουνίου 1890 ένας κύριος, που εμφανίστηκε με το όνομα μεσιέ Λουί Καρατάλ, ζήτησε να δει τον κύριο Τζέιμς Μπλαντ, υπεύθυνο του Κεντρικού Σταθμού Λονδίνου και Δυτικής Ακτής στο Λίβερπουλ. Ήταν ένας κοντός μεσόκοπος και μελαχρινός άντρας, μ' ένα καμπούριασμα τόσο έντονο που υποδήλωνε παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Συνοδευόταν από έναν φίλο, έναν άντρα επιβλητικής σωματικής εμφάνισης, του οποίου οι σεβαστικοί τρόποι και η συνεχής φροντίδα έδειχναν ότι η θέση του ήταν εκείνη του οικονομικά εξαρτώμενου. Αυτός ο φίλος ή συνοδός, του οποίου το όνομα δεν διέρρευσε, ήταν σίγουρα ξένος, και κρίνοντας από τη μελαχρινή επιδερμίδα του ή Ισπανός ή Νοτιοαμερικανός. Μια ιδιαιτερότητα είχε παρατηρηθεί πάνω του: μετέφερε με το αριστερό του χέρι έναν μικρό μαύρο δερμάτινο διπλωματικό σάκο κι είχε διαπιστωθεί από έναν παρατηρητικό υπάλληλο στα γραφεία του κεντρικού σταθμού ότι ο σάκος αυτός ήταν δεμένος στον καρπό του μ' ένα λουρί. Καμιά σημασία δε δόθηκε τότε στο γεγονός, αλλά τα όσα ακολούθησαν του προσέδωσαν μια σπουδαιότητα. Ο μεσιέ Καρατάλ οδηγήθηκε στο γραφείο του κυρίου Μπλαντ, ενώ ο συνοδός του παρέμεινε έξω.
Η δουλειά του μεσιέ Καρατάλ διεκπεραιώθηκε γρήγορα. Είχε φτάσει το απόγευμα από την Κεντρική Αμερική. Υποθέσεις υψίστης σπουδαιότητας επέβαλλαν να βρεθεί στο Παρίσι χωρίς την παραμικρή καθυστέρηση. Είχε χάσει το εξπρές για το Λονδίνο· έπρεπε να εξασφαλίσει ένα ειδικό τρένο. Τα χρήματα δεν είχαν καμιά σημασία· ο χρόνος ήταν το παν. Αν η εταιρεία ήταν σε θέση να επισπεύσει την άφιξή του στον προορισμό του, θα ικανοποιούσε οποιεσδήποτε απαιτήσεις της.
Ο κύριος Μπλαντ χτύπησε το ηλεκτρικό κουδούνι, κάλεσε τον κύριο Πότερ Χουντ, τον διευθυντή κίνησης, και το θέμα κανονίστηκε μέσα σε πέντε λεπτά. Το τρένο θα ξεκινούσε σε τρία τέταρτα. Το διάστημα αυτό θα απαιτείτο για να διασφαλιστεί ότι η γραμμή θα ήταν ελεύθερη. Η ισχυρή μηχανή με την ονομασία «Ροχντέιλ» (Νο 247 στον κατάλογο της Εταιρείας) συνδέθηκε με δύο βαγόνια και μία σκευοφόρο πίσω. Το πρώτο βαγόνι είχε αποκλειστικό σκοπό τη μείωση της όχλησης απ' τα τραντάγματα· το δεύτερο ήταν διαιρεμένο, ως συνήθως, σε τέσσερα διαμερίσματα, ένα πρώτης θέσης, ένα για καπνιστές της πρώτης θέσης, ένα δεύτερης θέσης κι ένα για καπνιστές της δεύτερης θέσης. Το πρώτο διαμέρισμα, που ήταν πλησιέστερα στη μηχανή, ήταν εκείνο που διατέθηκε στους ταξιδιώτες· τα άλλα τρία ήταν άδεια. Ο υπεύθυνος ασφαλείας του ειδικού τρένου ήταν ο Τζέιμς Μακφέρσον, που εργαζόταν επί χρόνια στην Εταιρεία. Ο θερμαστής, ο Ουίλιαμ Σμιθ, ήταν καινούργιος.
Ο μεσιέ Καρατάλ, βγαίνοντας απ' το γραφείο του προϊσταμένου, μίλησε με το συνοδό του κι εκδήλωσαν κι οι δύο την πιο ακραία ανυπομονησία να ξεκινήσουν αμέσως. Έχοντας πληρώσει τα χρήματα που τους ζητήθηκαν, και τα οποία ανήλθαν σε πενήντα λίρες και πέντε σελίνια με βάση το κανονικό τιμολόγιο για ειδικά τρένα των πέντε σελινιών το μίλι, απαίτησαν να τους οδηγήσουν στο βαγόνι και κατέλαβαν αμέσως τις θέσεις τους, αν και τους ειπώθηκε ότι θα χρειαζόταν να περάσει κοντά μία ώρα πριν απελευθερωθεί η γραμμή. Στο μεταξύ μια εκπληκτική σύμπτωση είχε σημειωθεί στο γραφείο απ' το οποίο μόλις είχε βγει ο μεσιέ Καρατάλ.
Ένα αίτημα για ειδικό τρένο δεν είναι κάτι το πολύ ασυνήθιστο σ' ένα πλούσιο εμπορικό κέντρο, αλλά το ενδεχόμενο να ζητηθούν δύο το ίδιο απόγευμα ήταν εξαιρετικά σπάνιο. Ωστόσο ο κύριος Μπλαντ δεν είχε προλάβει να ξεμπερδέψει με τον πρώτο ταξιδιώτη κι εμφανίστηκε και δεύτερος με το ίδιο αίτημα. Ήταν κάποιος κύριος Όρας Μουρ, ένας αριστοκρατικός άντρας με στρατιωτικό παρουσιαστικό, που ισχυρίστηκε ότι η ξαφνική σοβαρή ασθένεια της γυναίκας του στο Λονδίνο καθιστούσε απολύτως επιβεβλημένο να ξεκινήσει για 'κει χωρίς να καθυστερήσει έστω και λεπτό. Η αγωνία και το άγχος του ήταν τόσο προφανή ώστε ο κύριος Μπλαντ έκανε ό,τι ήταν δυνατό για ν' ανταποκριθεί στην επιθυμία του. Δεύτερο ειδικό τρένο αποκλειόταν, μια κι η συνηθισμένη τοπική εξυπηρέτηση ήταν ήδη κάπως απορυθμισμένη από το πρώτο. Υπήρχε όμως η εναλλακτική λύση να μοιραστεί ο κύριος Μουρ το κόστος για το τρένο του μεσιέ Καρατάλ και να ταξιδέψει στο άλλο άδειο διαμέρισμα της πρώτης θέσης αν ο μεσιέ Καρατάλ δε συμφωνούσε να τον δεχτεί στο διαμέρισμα που βρισκόταν εκείνος. Ήταν δύσκολο να υπάρξει αντίρρηση σε μια τέτοια ρύθμιση, όμως ο μεσιέ Καρατάλ, όταν του έγινε η πρόταση από τον κύριο Πίτερ Χουντ, αρνήθηκε ακόμη και να τη σκεφτεί. Το τρένο ήταν δικό του, είπε, και θα επέμενε για την αποκλειστική χρήση του. Κανένα επιχείρημα δε στάθηκε ικανό να κάμψει τις αγενείς αντιρρήσεις του, και τελικά η ιδέα εγκαταλείφθηκε. Ο κύριος Όρας Μουρ έφυγε απ' το σταθμό σε κακή κατάσταση, έχοντας ενημερωθεί ότι η μοναδική λύση του ήταν να πάρει το τακτικό αργό τρένο που φεύγει από το Λίβερπουλ στις έξι. Στις τέσσερις και τριάντα ένα λεπτά ακριβώς, σύμφωνα με το ρολόι του σταθμού, το ειδικό τρένο, όπου επέβαιναν ο μεσιέ Καρατάλ κι ο γιγαντόσωμος συνοδός του, ξεκίνησε απ' το σταθμό του Λίβερπουλ. Η γραμμή ήταν εκείνη την ώρα ελεύθερη και δε θα μεσολαβούσε καμία στάση ως το Μάντσεστερ.
Τα τρένα της «London and West Coast Railway» κινούνται στις γραμμές άλλης Εταιρείας μέχρι την πόλη αυτή, στην οποία το ειδικό τρένο θα έπρεπε να φτάσει πριν από τις έξι. Στις έξι παρά τέταρτο προκλήθηκε αρκετή έκπληξη και κάποια ανησυχία μεταξύ των στελεχών της Εταιρείας στο Λίβερπουλ από τη λήψη ενός τηλεγραφήματος απ' το Μάντσεστερ που έλεγε ότι δεν είχε φτάσει ακόμη. Μια έρευνα που στράφηκε προς το Σεντ Έλενς, το οποίο βρίσκεται στο ένα τρίτο της απόστασης ανάμεσα στις δύο πόλεις, απέφερε την ακόλουθη απάντηση:
Προς Τζέιμς Μπλαντ, Προϊστάμενο Κεντρικών της L. & W. C. Λίβερπουλ - Ειδικό τρένο πέρασε από εδώ στις 4.52, στην προβλεπόμενη ώρα - Ντόουστερ, Σεντ Έλενς.
Το τηλεγράφημα αυτό ελήφθη στις έξι και σαράντα. Στις έξι και πενήντα ένα, δεύτερο μήνυμα ήρθε από το Μάντσεστερ:
Κανένα σημάδι του ειδικού τρένου για το οποίο μάς ενημερώσατε.
Και δέκα λεπτά αργότερα ένα τρίτο, πιο ανεξήγητο:
Υποθέτουμε κάποιο λάθος ως προς αναφερόμενη κίνηση ειδικού τρένου. Τοπικό τρένο από Σεντ Έλενς μόλις έφτασε και δεν είδαν το ειδικό πουθενά. Παρακαλούμε τηλεγραφήστε οδηγίες - Μάντσεστερ.
Το θέμα προσλάμβανε μιαν απίστευτη τροπή, παρόλο που από μια άποψη το τελευταίο τηλεγράφημα ανακούφισε τις Αρχές του Λίβερπουλ. Αν είχε συμβεί ατύχημα στο ειδικό τρένο, θα ήταν απίθανο να περάσει το τοπικό τρένο από την ίδια γραμμή χωρίς να το αντιληφθεί. Αλλά πάλι, ποια ήταν η εναλλακτική ερμηνεία; Πού μπορεί να ήταν το τρένο; Είχε μήπως μετακινηθεί για κάποιο λόγο σε γραμμή αναμονής για να επιτραπεί να περάσει το βραδύτερο τρένο; Μια τέτοια ερμηνεία ήταν δυνατή αν έπρεπε να επισκευαστεί κάποια βλάβη. Ένα τηλεγράφημα στάλθηκε σε καθέναν απ' τους σταθμούς ανάμεσα στο Σεντ Έλενς και το Μάντσεστερ, κι ο προϊστάμενος και ο υπεύθυνος κίνησης περίμεναν με απερίγραπτη αγωνία πάνω από τον τηλέγραφο τις σχετικές απαντήσεις που θα τους επέτρεπαν να πουν με βεβαιότητα τι είχε απογίνει το εξαφανισμένο τρένο. Οι απαντήσεις ήρθαν με τη σειρά με την οποία στάλθηκαν οι ερωτήσεις, που ήταν η σειρά των σταθμών, αρχίζοντας από το Σεντ Έλενς:
«Ειδικό πέρασε από εδώ 5.00 - Κόλινς Γκριν».
«Ειδικό πέρασε από εδώ 5.05 - Ερλστόουν»
«Ειδικό πέρασε από εδώ 5.10 - Νιούτον»
«Ειδικό πέρασε από εδώ 5.20 - Κάνιον Τζάνκσιον».
«Κανένα ειδικό τρένο δεν πέρασε από εδώ - Μπάρτον Μος».
Οι δυο αξιωματούχοι κοιτάχτηκαν έκπληκτοι.
- Δε μου 'χει ξανασυμβεί στα τριάντα χρόνια πείρας που έχω, είπε ο κύριος Μπλαντ.
- Απολύτως πρωτοφανές κι ανεξήγητο, κύριε. Το ειδικό τρένο έπαθε βλάβη ανάμεσα στο Κάνιον Τζάνκσιον και στο Μπάρτον Μος.
- Κι όμως, δεν υπάρχει σιδηροτροχιά αναμονής, απ' όσο με βοηθάει η μνήμη μου, ανάμεσα στους δύο σταθμούς. Το ειδικό θα πρέπει να βγήκε από τις ράγες.
- Μα πώς γίνεται να πέρασε το τοπικό των 4.50 από την ίδια γραμμή χωρίς να το δει;
- Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση, κύριε Χουντ. Έτσι πρέπει να 'γινε. Ενδεχομένως το τοπικό τρένο να παρατήρησε κάτι που ίσως ρίξει φως στο θέμα. Θα τηλεγραφήσουμε στο Μάντσεστερ για περισσότερες πληροφορίες και στο Κάνιον Τζάνκσιον με οδηγίες να ελεγχθεί αμέσως η γραμμή μέχρι το Μπάρτον Μος.
Η απάντηση από το Μάντσεστερ ήρθε μέσα σε μερικά λεπτά:
Κανένα νέο για εξαφανισμένο ειδικό τρένο. Οδηγός και υπεύθυνος ασφαλείας τοπικού τρένου βεβαιώνουν κανένα ατύχημα μεταξύ Κάνιον Τζάνκσιον και Μπάρτον Μος. Γραμμή καθαρή και κανένα σημάδι για κάτι ασυνήθιστο - Μάντσεστερ.
- Ο οδηγός και ο φύλακας θα πρέπει ν' απολυθούν, είπε ο κύριος Μπλαντ βλοσυρά. - Έχει γίνει καταστροφή και δεν το κατάλαβαν. Το ειδικό τρένο εκτροχιάστηκε προφανώς χωρίς να πειραχτεί η γραμμή. Το πώς μπορεί να συνέβη υπερβαίνει ακόμη και τη φαντασία μου, αλλά έτσι πρέπει να 'γινε, και θα λάβουμε τελικά ένα τηλεγράφημα από το Κάνιον ή το Μπάρτον Μος που θα λέει ότι το βρήκαν στο βάθος καμιάς χαράδρας.
Αλλά η προφητεία του κυρίου Μπλαντ δεν ήταν γραφτό της να εκπληρωθεί. Μισή ώρα πέρασε και μετά ήρθε το ακόλουθο μήνυμα από το σταθμάρχη του Κάνιον Τζάνκσιον:
Δεν υπάρχουν ίχνη του χαμένου τρένου. Είναι απολύτως βέβαιο ότι πέρασε από 'δω κι ότι δεν έφτασε στο Μπάρτον Μος. Αποσυνδέσαμε μηχανή από εμπορική αμαξοστοιχία και διέτρεξα ο ίδιος όλη τη γραμμή και δεν υπάρχει ίχνος από ατύχημα.
Ο κύριος Μπλαντ τράβηξε τα μαλλιά του απ' την αμηχανία του.
- Πρόκειται για ομαδική τρέλα, Χουντ! ξέσπασε. - Εξαφανίζεται τρένο στην Αγγλία μέρα - μεσημέρι σαν ν' άνοιξε η γη και να το κατάπιε; Είναι γελοίο. Μια μηχανή, ένα βαγόνι με καύσιμα, δύο βαγόνια, μια σκευοφόρος, πέντε άνθρωποι -κι όλα αυτά εξαφανίστηκαν σε μια ευθεία σιδηροδρομική γραμμή! Αν δεν έχουμε κάτι θετικό μέσα στην επόμενη ώρα, θα πάρω τον επιθεωρητή Κόλινς και θα πάω εκεί ο ίδιος.
Κι επιτέλους συνέβη και κάτι θετικό. Είχε τη μορφή ενός νέου τηλεγραφήματος από το Κάνιον Τζάνκσιον:
Με λύπη μου αναφέρω ότι το πτώμα του Τζον Σλέιτερ, μηχανοδηγού του ειδικού τρένου, μόλις βρέθηκε ανάμεσα σε σχίνους σε απόσταση δυόμιση μιλίων από το Τζάνκσιον. Είχε πέσει από τη μηχανή, κύλησε στην πλαγιά και χώθηκε ανάμεσα στους θάμνους. Τραύματα στο κεφάλι από την πτώση φαίνεται πως είναι η αιτία του θανάτου. Η περιοχή έχει ερευνηθεί προσεκτικά και δεν υπάρχει ίχνος απ' το χαμένο τρένο.
Η χώρα βρισκόταν, όπως έχει ήδη υπογραμμιστεί, στα πρόθυρα πολιτικής κρίσης, και η προσοχή της κοινής γνώμης είχε πλέον στραφεί στις σημαντικές κι εντυπωσιακές εξελίξεις στο Παρίσι, όπου ένα πελώριο σκάνδαλο απειλούσε ν' ανατρέψει την κυβέρνηση και να καταστρέψει τη φήμη πολλών επιφανών ανδρών της Γαλλίας. Οι εφημερίδες ήταν πλημμυρισμένες από τα γεγονότα αυτά και η εκπληκτική εξαφάνιση του ειδικού τρένου τράβηξε λιγότερη προσοχή απ' όση θα είχε συγκεντρώσει σε ειρηνικότερους καιρούς. Ο αλλόκοτος χαρακτήρας του συμβάντος συνέβαλε ώστε να μειωθεί το ενδιαφέρον, γιατί οι εφημερίδες έδειχναν να μην πιστεύουν τα γεγονότα όπως τους παρουσιάζονταν. Περισσότερες από μία εφημερίδες του Λονδίνου αντιμετώπισαν το θέμα ως μια έξυπνη φάρσα, μέχρι που η δικαστική προανάκριση για τον άτυχο μηχανοδηγό (έρευνα που δεν απέδωσε κάτι το σημαντικό) τις έπεισε για την τραγικότητα του επεισοδίου.
Ο κύριος Μπλαντ, συνοδευόμενος από τον επιθεωρητή Κόλινς, τον αρχαιότερο αξιωματικό ασφαλείας στην υπηρεσία της Εταιρείας, πήγε στο Κάνιον Τζάνκσιον το ίδιο απόγευμα, και η έρευνά τους διήρκεσε όλη την υπόλοιπη μέρα αλλά κατέληξε σε τελείως αρνητικά αποτελέσματα· όχι μόνο δε βρέθηκε ίχνος από το εξαφανισμένο τρένο, αλλά δε στάθηκε δυνατό να γίνει και κάποια εικασία που ίσως να εξηγούσε τα γεγονότα. Παράλληλα, η επίσημη αναφορά του επιθεωρητή Κόλινς (που βρίσκεται μπροστά μου καθώς γράφω) συνέβαλε ώστε να καταδειχτεί ότι τα ενδεχόμενα ήταν περισσότερα απ' όσα θα περίμενε κανείς:
«Κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής ανάμεσα σ' αυτά τα δύο σημεία», έγραψε, «η περιοχή είναι διάστικτη από εργοστάσια σιδερικών και ανθρακωρυχεία. Φυσικά, μερικά είναι σε λειτουργία και μερικά έχουν εγκαταλειφθεί. Υπάρχουν όχι λιγότερα από δώδεκα που έχουν μικρές σιδηροτροχιές από τις οποίες διακινούνται στην κεντρική γραμμή βαγονέτα. Αυτές πρέπει φυσικά ν' αποκλειστούν. Εκτός απ' αυτές όμως, υπάρχουν επτά που έχουν, ή είχαν, κανονικές γραμμές που εκτείνονται και συνδέονται σε κάποια σημεία με την κύρια γραμμή έτσι ώστε να μεταφέρουν το προϊόν τους από το στόμιο του ορυχείου στα μεγάλα κέντρα διανομής. Σε κάθε περίπτωση οι γραμμές αυτές είναι μήκους μερικών μόνο μιλίων. Από τις επτά, οι τέσσερις ανήκουν σε ανθρακωρυχεία που έχουν εξαντληθεί τα αποθέματά τους, ή τουλάχιστον σε πηγάδια που δε χρησιμοποιούνται πια. Είναι τα ορυχεία Ρεντγκόντλετ, Χίρο, Σλοφ οφ Ντέσποντ και Χάρτσιζ, εκ των οποίων το τελευταίο ήταν μέχρι πριν από δέκα χρόνια ένα από τα κύρια ανθρακωρυχεία του Λανκασάιρ. Αυτές οι τέσσερις γραμμές θα πρέπει ν' αφαιρεθούν από την έρευνά μας, γιατί, για ν' αποτραπούν πιθανά ατυχήματα, οι πλησιέστερες προς την κεντρική γραμμή ράγες έχουν αφαιρεθεί και δεν υπάρχει πια σύνδεση. Απομένουν άλλες τρεις γραμμές που οδηγούν: α'. στο Εργοστάσιο Σιδερικών Κάρνστοκ, β'. στο Ανθρακωρυχείο Μπίγκ Μπεν, γ'. στο Ανθρακωρυχείο Περσίβερανς.
»Απ' αυτές, η γραμμή του Μπιγκ Μπεν δεν είναι μεγαλύτερη του ενός τετάρτου του μιλίου και καταλήγει σ' έναν τοίχο από άνθρακα που περιμένει τη μεταφορά του από το στόμιο του ορυχείου. Τίποτα το ιδιαίτερο δεν είδε ή άκουσε κανένας εκεί. Η γραμμή του Εργοστασίου Κάρνστοκ ήταν μπλοκαρισμένη όλη μέρα στις 3 Ιουνίου από δεκαέξι φορτία αιματίτη. Είναι μονή γραμμή και δε θα μπορούσε να περάσει τίποτα. Όσο για τη γραμμή του Περσίβερανς, είναι μεγάλη και διπλή κι έχει σημαντική κίνηση, γιατί η παραγωγή του ανθρακωρυχείου είναι πολύ μεγάλη. Στις 3 Ιουνίου η κίνηση αυτή συνεχίστηκε κανονικά· εκατοντάδες άντρες, περιλαμβανομένου κι ενός συνεργείου επισκευής σιδηροδρομικών γραμμών, εργάζονταν κατά μήκος των δυόμιση μιλίων που είναι το συνολικό μήκος της γραμμής, και είναι αδιανόητο να πέρασε ένα μη αναμενόμενο τρένο χωρίς να συγκεντρώσει τη γενική προσοχή. Θα πρέπει να επισημανθεί επίσης ότι αυτή η δευτερεύουσα γραμμή είναι πλησιέστερα προς το Σεντ Έλενς απ' το σημείο όπου βρέθηκε ο μηχανοδηγός, έτσι ώστε έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι το τρένο είχε περάσει το σημείο εκείνο πριν του συμβεί ό,τι του συνέβη.
»Όσο για τον Τζον Σλέιτερ, δεν προέκυψε κάποιο στοιχείο από την εμφάνιση ή τα τραύματά του. Το μόνο που είμαστε σε θέση να πούμε είναι πως, απ' όσα μπορούμε να δούμε, βρήκε το θάνατο πέφτοντας από τη μηχανή, αλλά αν και γιατί έπεσε ή τι απέγινε η μηχανή μετά την πτώση του είναι ένα ερώτημα για το οποίο δεν αισθάνομαι ότι έχω τη δυνατότητα να εκφέρω γνώμη».
Καταλήγοντας, ο επιθεωρητής υπέβαλε στο Διοικητικό Συμβούλιο την παραίτησή του, όντας εξαιρετικά εκνευρισμένος από μια κατηγορία για ανεπάρκεια στις εφημερίδες του Λονδίνου.
Ένας μήνας πέρασε, στη διάρκεια του οποίου τόσο η αστυνομία όσο και η Εταιρεία συνέχισαν τις έρευνές τους χωρίς την παραμικρή επιτυχία. Μια αμοιβή προσφέρθηκε και μια ασυλία εξαγγέλθηκε σε περίπτωση εγκλήματος, αλλά και οι δύο παροχές παρέμειναν αδιεκδίκητες. Κάθε μέρα οι πολίτες άνοιγαν τις εφημερίδες τους με τη βεβαιότητα πως ένα τόσο αλλόκοτο μυστήριο θα είχε τελικά διαλευκανθεί, αλλά οι βδομάδες περνούσαν και η λύση δεν έλεγε να προκύψει. Υπό το φως της μέρας, ένα απόγευμα του Ιουνίου, στην πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή της Αγγλίας, ένα τρένο με τους επιβάτες του είχε εξαφανιστεί λες και κάποιος δεξιοτέχνης της Εφαρμοσμένης Χημείας το είχε μετατρέψει σε αέριο. Πράγματι, ανάμεσα στις διάφορες εικασίες που προβλήθηκαν από το λαϊκό Τύπο υπήρξαν μερικές οι οποίες υποστήριζαν σοβαρά ότι υπερφυσικοί, ή τουλάχιστον μεταφυσικοί, παράγοντες συνδέονταν με το μυστήριο κι ότι ο δύσμορφος μεσιέ Καρατάλ ήταν ίσως κάποιος που ήταν πιο γνωστός μ' ένα λιγότερο ευγενικό όνομα. Άλλοι εστίαζαν την προσοχή τους στον μελαχρινό συνοδό του και θεωρούσαν αυτόν ως τον υπεύθυνο της ανεξήγητης εξαφάνισης, αλλά τι ακριβώς ήταν αυτό που είχε κάνει, δε στάθηκε δυνατό να διατυπωθεί με λέξεις.
Ανάμεσα στις πολλές ερμηνείες που υποστηρίχθηκαν από διάφορες εφημερίδες ή ιδιωτικούς ερευνητές υπήρξαν μια - δυο που ήταν αρκετά λογικές ώστε να προσελκύσουν την προσοχή του κοινού. Μία, που εμφανίστηκε στους Times με την υπογραφή ενός διάσημου την εποχή εκείνη ερασιτέχνη αναλυτή, επιχείρησε να χειριστεί το θέμα με κριτικό και ημιεπιστημονικό τρόπο. Ένα απόσπασμα πρέπει ν' αρκεί, αν κι οι περίεργοι μπορούν να δουν ολόκληρη την επιστολή του στο φύλλο της 3ης Ιουλίου. Υποστήριζε τα εξής:
Αποτελεί μία από τις στοιχειώδεις αρχές της Εφαρμοσμένης Λογικής πως όταν το αδύνατο έχει αποκλεισθεί, τότε αυτό που απομένει, οσοδήποτε απίθανο, πρέπει να περιλαμβάνει την αλήθεια. Είναι βέβαιο ότι το τρένο έφυγε από το Κάνιον Τζάνκσιον. Είναι βέβαιο ότι δεν έφτασε στο Μπάρτον Μος. Είναι στον ύψιστο βαθμό απίθανο, αλλά πάντως δυνατό, να πήρε μία από τις επτά διαθέσιμες δευτερεύουσες γραμμές. Είναι προφανώς αδύνατο για ένα τρένο να κινηθεί όπου δεν υπάρχουν ράγες και, κατά συνέπεια, μπορούμε να μειώσουμε τα απίθανά μας στις τρεις ανοιχτές γραμμές, δηλαδή της Σιδηρουργίας Κάρνστοκ και των Ανθρακωρυχείων Μπιγκ Μπεν και Περσίβερανς. Υπάρχει καμιά μυστική οργάνωση ανθρακωρύχων, μια αγγλική καμόρα, που είναι ικανή να καταστρέφει τρένα κι επιβάτες; Είναι απίθανο αλλά δεν είναι αδύνατον. Ομολογώ ότι δε μπορώ να υποδείξω οποιαδήποτε άλλη λύση. Θα συμβούλευα οπωσδήποτε την εταιρεία να στρέψει όλες τις προσπάθειές της στην παρατήρηση αυτών των τριών γραμμών και των εργατών στο τέρμα τους. Μια προσεκτική παρακολούθηση των ενεχυροδανειστηρίων της περιοχής ίσως φέρει στο φως κάποια δηλωτικά στοιχεία.
Η υπόδειξη, που προερχόταν από μια αναγνωρισμένη αυθεντία πάνω σε τέτοια θέματα, προκάλεσε σημαντικό ενδιαφέρον αλλά και μια έντονη αντίδραση από εκείνους που θεωρούσαν ότι μια τέτοια σκέψη αποτελούσε μια γελοία συκοφαντία σε βάρος έντιμων και άξιων ανθρώπων. Η μοναδική απάντηση στην κριτική αυτή ήταν μια πρόκληση στους αντιδρώντες να παρουσιάσουν ρεαλιστικότερες εξηγήσεις στην κοινή γνώμη. Σε απάντηση της πρόκλησης αυτής, ακολούθησαν δύο άλλες εκδοχές (Times, 7 και 9 Ιουλίου). Η πρώτη υποστήριζε ότι το τρένο ίσως να είχε εκτροχιαστεί και να βρισκόταν βυθισμένο στο Λανκασάιρ και Σταφορντσάιρ Κάναλ, που κυλάει παράλληλα προς τη σιδηροδρομική γραμμή για μερικές εκατοντάδες γιάρδες. Η ιδέα αυτή απορρίφθηκε λόγω της γνωστοποίησης του βάθους του καναλιού, το οποίο ήταν εντελώς ανεπαρκές για να καλύψει ένα τόσο μεγάλο αντικείμενο. Ο δεύτερος επιστολογράφος υπέδειξε να προσεχθεί ιδιαίτερα η τσάντα, που φαίνεται ότι αποτελούσε τη μοναδική αποσκευή που είχαν μαζί τους οι ταξιδιώτες, και υποστήριζε ότι ίσως να κρυβόταν στην τσάντα κάποιο καινοτόμο εκρηκτικό τεράστιας και κονιορτοποιητικής ισχύος. Ο προφανής παραλογισμός, ωστόσο, της ιδέας ότι όλο το τρένο θα μετατρεπόταν σε σκόνη αλλά οι μεταλλικές ράγες θα παρέμεναν ανέπαφες υποβάθμιζε την όποια τέτοια εξήγηση σε αστείο. Η έρευνα είχε περιέλθει σε αδιέξοδο, όταν συνέβη ένα νέο κι αναπάντεχο περιστατικό.
Δεν ήταν τίποτ' άλλο από μια επιστολή που έλαβε η κυρία Μακφέρσον από το σύζυγό της Τζέιμς Μακφέρσον, που ήταν ο υπεύθυνος ασφαλείας του εξαφανισμένου τρένου. Η επιστολή, με ημερομηνία 5 Ιουλίου 1890, ταχυδρομήθηκε από τη Νέα Υόρκη και παραδόθηκε στις 14 Ιουλίου. Ορισμένες αμφιβολίες εκφράστηκαν ως προς τη γνησιότητά της, αλλά η κυρία Μακφέρσον ήταν κατηγορηματική ως προς το γραφικό χαρακτήρα, και το γεγονός ότι περιείχε ένα έμβασμα εκατό δολαρίων σε χαρτονομίσματα των πέντε δολαρίων, ήταν αρκετό για ν' απορριφθεί το ενδεχόμενο της φάρσας. Καμιά διεύθυνση δεν υπήρχε στο γράμμα, το οποίο ανέφερε τα εξής:
Αγαπημένη μου συμβία,
Σε σκέφτομαι συνεχώς και μου είναι αδύνατο να σε ξεχάσω. Το ίδιο και τη Λίζι. Προσπαθώ να το πολεμήσω αλλά είναι αδύνατο. Σου στέλνω μερικά χρήματα τα οποία θ' αλλάξεις σε είκοσι αγγλικές λίρες. Είναι αρκετά για να έρθετε η Λίζι κι εσύ σ' αυτή την πλευρά του Ατλαντικού, και θα διαπιστώσεις ότι τα πλοία Hamburg που κάνουν στάση στο Σαουθάμπτον είναι πολύ καλά και φτηνότερα από του Λίβερπουλ. Αν ερχόσασταν εδώ και σταματούσατε στο Τζόνστον Χάουζ, θα προσπαθούσα να σας ενημερώσω πώς θα συναντηθούμε, αλλά τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα για μένα προς το παρόν και δεν είμαι πολύ ευτυχισμένος γιατί μου είναι δύσκολο να σας απαρνηθώ και τις δυο. Οπότε, όχι άλλα προς το παρόν από τον αγαπημένο σου σύζυγο,
Τζέιμς Μακφέρσον
Για ένα διάστημα δημιουργήθηκε η προσδοκία ότι το γράμμα αυτό θα οδηγούσε στο ξεκαθάρισμα της υπόθεσης, ειδικά επειδή είχε διαπιστωθεί ότι ένας επιβάτης που έμοιαζε πολύ με τον εξαφανισμένο υπεύθυνο ασφαλείας είχε ταξιδέψει από το Σαουθάμπτον με το όνομα «Σάμερς» με το πλοίο «Βιστούλα» της γραμμής Αμβούργου - Νέας Υόρκης το οποίο είχε αποπλεύσει στις 7 Ιουνίου. Η κυρία Μακφέρσον και η αδελφή της Λίζι Ντόλτον, πήγαν στη Νέα Υόρκη, όπως τους υποδείχθηκε, κι έμειναν επί τρεις βδομάδες στο Τζόνστον Χάουζ χωρίς να έχουν καμιά επικοινωνία με τον εξαφανισμένο άντρα. Είναι πιθανό μερικά επιπόλαια σχόλια στον Τύπο να τον προειδοποίησαν ότι η αστυνομία τις χρησιμοποιούσε ως δόλωμα. Πάντως, όπως και να 'ναι, είναι βέβαιο πως ούτε έγραψε ούτε πήγε, και οι γυναίκες υποχρεώθηκαν τελικά να επιστρέψουν στο Λίβερπουλ.
Κι έτσι είχε μείνει το θέμα και συνέχιζε να παραμένει ως το τρέχον έτος 1898. Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, τίποτα δε συνέβη στη διάρκεια αυτών των οχτώ χρόνων που να ρίξει το ελάχιστο φως στην απίστευτη εξαφάνιση του ειδικού τρένου όπου επέβαιναν ο μεσιέ Καρατάλ κι ο συνοδός του. Προσεκτικές έρευνες στο παρελθόν των δύο ταξιδιωτών επιβεβαίωσαν απλώς το γεγονός ότι ο μεσιέ Καρατάλ ήταν γνωστός ως κεφαλαιούχος και πολιτικός παράγοντας στην Κεντρική Αμερική και ότι στη διάρκεια του ταξιδιού του στην Ευρώπη είχε επιδείξει ιδιαίτερη πρεμούρα να φτάσει στο Παρίσι. Ο συνοδός του, του οποίου το όνομα ήταν καταχωρημένο στις λίστες των επιβατών ως «Εντουάρντο Γκόμες», ήταν ένας άνθρωπός του με βίαιο παρελθόν που είχε τη φήμη του μπράβου και του τραμπούκου. Υπήρχαν ωστόσο στοιχεία που αποδείκνυαν ότι ήταν ειλικρινά προσηλωμένος στα συμφέροντα του μεσιέ Καρατάλ κι ότι ο τελευταίος, όντας σωματικά αδύναμος, χρησιμοποιούσε τον άλλο ως σωματοφύλακα και προστάτη του. Θα πρέπει να προστεθεί ότι δεν ήρθε καμιά πληροφορία απ' το Παρίσι ως προς το ποιοι μπορεί να ήταν οι σκοποί του βιαστικού ταξιδιού του μεσιέ Καρατάλ.
Αυτά είναι όλα τα γεγονότα της υπόθεσης μέχρι τη δημοσίευση στις εφημερίδες της Μασσαλίας της πρόσφατης ομολογίας του Χέρμπερτ ντε Λερνάκ, καταδικασμένου τώρα σε θάνατο για τη δολοφονία ενός εμπόρου ονόματι Μπονβαλό. Η δήλωσή του μεταφράζεται κατά λέξη ως εξής:
«Δεν είναι από απλή αλαζονεία ή κομπασμό που δίνω την πληροφορία αυτή, γιατί αν τέτοιος ήταν ο στόχος μου, θ' αναφερόμουν σε δεκάδες πράξεις μου που είναι εξίσου εντυπωσιακές· το κάνω όμως προκειμένου ορισμένοι κύριοι στο Παρίσι να καταλάβουν πως εγώ, που είμαι σε θέση να μιλήσω για την τύχη του μεσιέ Καρατάλ, μπορώ επίσης να πω για το συμφέρον ποιών και με ποιών την εντολή έγινε ό,τι έγινε -εκτός κι αν η ανάπαυση που περιμένω έρθει πολύ γρήγορα. Δεχτείτε την προειδοποίησή μου, κύριοι, πριν να είναι πολύ αργά. Τον ξέρετε τον Χέρμπερτ ντε Λερνάκ και γνωρίζετε ότι οι πράξεις του είναι απόλυτα συνεπείς με τα λόγια του. Βιαστείτε λοιπόν γιατί χαθήκατε!
»Προς το παρόν δε θ' αναφέρω ονόματα -αν ακούγατε μόνο τα ονόματα και τι δε θα σκεφτόσασταν!- αλλά απλώς θα σας πω πόσο έξυπνα το έκανα. Υπήρξα συνεπής στους εργοδότες μου τότε και δεν αμφιβάλλω ότι θ' αποδειχθούν κι εκείνοι συνεπείς σε μένα τώρα. Το ελπίζω, και μέχρι να πεισθώ ότι με πρόδωσαν, εκείνα τα ονόματα που θα συγκλόνιζαν την Ευρώπη δε θα κοινολογηθούν. Αλλά τη μέρα εκείνη... τέλος πάντων, δε λέω άλλα.
»Με δυο λόγια, έγινε μια διάσημη δίκη στο Παρίσι το 1890 σε σχέση μ' ένα τερατώδες πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο. Πόσο τερατώδες ήταν εκείνο το σκάνδαλο δε θα γίνει ποτέ γνωστό παρά μόνο από παράγοντες που είχαν προσωπική ανάμειξη, όπως εγώ. Η τιμή και η καριέρα πολλών κορυφαίων ανδρών στη Γαλλία βρισκόταν σε κίνδυνο. Έχετε δει τα ninepins (1) στημένα, όλα τακτοποιημένα κι αλύγιστα. Και ξαφνικά έρχεται η μπάλα από μακριά ποπ, ποπ, ποπ -σωριάζονται όλα κάτω. Φανταστείτε λοιπόν μερικούς από τους σπουδαιότερους άντρες στη Γαλλία σαν αυτά τα ninepins κι αυτός ο μεσιέ Καρατάλ να είναι η μπάλα που την έβλεπαν να 'ρχεται από μακριά. Αν έφτανε στη Γαλλία, τότε θα ήταν ποπ, ποπ, ποπ για όλους τους. Αποφασίστηκε ότι δεν έπρεπε να φτάσει.
»Δεν τους κατηγορώ που είχαν συνειδητοποιήσει όλοι τους τι θα συνέβαινε. Διακυβεύονταν, όπως σας είπα, μεγάλα οικονομικά καθώς και πολιτικά συμφέροντα, και δημιουργήθηκε μια Επιτροπή για να χειριστεί την υπόθεση. Ορισμένοι που μπήκαν στην Επιτροπή δεν πολυκαταλάβαιναν ποιοι ήταν οι στόχοι της· αλλά άλλοι καταλάβαιναν πολύ καλά και μπορούν να είναι σίγουροι ότι δεν έχω ξεχάσει τα ονόματά τους. Είχαν προειδοποιηθεί ότι ο μεσιέ Καρατάλ θα ερχόταν πολύ πριν ξεκινήσει από τη Νότια Αμερική και γνώριζαν ότι τα στοιχεία που είχε θα τους κατέστρεφαν όλους. Η Επιτροπή διαχειριζόταν απεριόριστα χρηματικά ποσά -κυριολεκτικά απεριόριστα. Αναζητούσαν κάποιον που να είναι ικανός να διαχειριστεί αυτή τη γιγαντιαία δύναμη. Ο άντρας που θα επιλεγόταν έπρεπε να είναι ευρηματικός, αποφασιστικός, προσαρμοστικός -ένας στο εκατομμύριο. Διάλεξαν τον Χέρμπερτ ντε Λερνάκ κι αναγνωρίζω ότι διάλεξαν σωστά.
»Τα καθήκοντά μου ήταν να διαλέξω τους υφισταμένους μου, να χρησιμοποιήσω ελεύθερα τη δύναμη που δίνει το χρήμα και να βεβαιωθώ ότι ο μεσιέ Καρατάλ δε θα 'φτανε ποτέ στο Παρίσι. Με υποδειγματική ταχύτητα ξεκίνησα την αποστολή μου μέσα σε μία ώρα από τη στιγμή που έλαβα τις οδηγίες μου, και οι κινήσεις που έκανα ήταν οι καλύτερες που θα μπορούσαν να γίνουν.
»Ένας άντρας που εμπιστευόμουν στάλθηκε αμέσως στη Νότια Αμερική για να ταξιδέψει μαζί με τον μεσιέ Καρατάλ. Αν είχε προλάβει, το πλοίο δε θα 'φτανε ποτέ στο Λίβερπουλ, αλλά δυστυχώς είχε ήδη αποπλεύσει όταν έφτασε ο άνθρωπός μου. Είχα ετοιμάσει ένα μικρό οπλισμένο μπρίκι για να επιτεθεί στο πλοίο, αλλά και πάλι στάθηκα άτυχος. Όπως όλοι οι μεγάλοι οργανωτές ήμουν ωστόσο προετοιμασμένος για την αποτυχία κι είχα ετοιμάσει μια σειρά εναλλακτικές αντιδράσεις, εκ των οποίων η μία ή η άλλη θα πετύχαινε. Δεν πρέπει να υποτιμήσετε τις δυσκολίες του εγχειρήματός μου ή να νομίσετε ότι μια απλή συνηθισμένη δολοφονία θα έλυνε το πρόβλημα. Έπρεπε να καταστρέψουμε όχι μόνο τον μεσιέ Καρατάλ αλλά και τα έγγραφα του μεσιέ Καρατάλ, και τους συντρόφους του μεσιέ Καρατάλ, αν είχαμε λόγους να πιστεύουμε ότι είχε μεταβιβάσει τα μυστικά του σ' αυτούς. Και πρέπει να θυμάστε ότι βρίσκονταν σε εγρήγορση κι ήταν ιδιαίτερα υποψιασμένοι για κάθε τέτοιου είδους απόπειρα. Ήταν μια δουλειά από κάθε άποψη αντάξιά μου, γιατί είμαι πάντα αποτελεσματικός εκεί που άλλος θα δίσταζε.
»Ήμουν πανέτοιμος για την άφιξη του μεσιέ Καρατάλ στο Λίβερπουλ κι ανυπομονούσα περισσότερο επειδή είχα λόγους να πιστεύω πως είχε φροντίσει να διαθέτει σημαντική προστασία από την ώρα που θα 'φτανε στο Λονδίνο. Ό,τι ήταν να γίνει έπρεπε να γίνει ανάμεσα στη στιγμή που θα πατούσε το πόδι του στην προβλήτα του Λίβερπουλ και στη στιγμή της άφιξής του στο σταθμό της «London and West Coast» στο Λονδίνο. Ετοιμάσαμε έξι σχέδια, το καθένα πολυπλοκότερο από το προηγούμενο· το ποιο σχέδιο θα χρησιμοποιούσαμε θα εξαρτιόταν από τις κινήσεις του. Ό,τι κι αν έκανε, ήμασταν έτοιμοι να κινηθούμε ανάλογα. Αν είχε μείνει στο Λίβερπουλ, ήμασταν έτοιμοι· αν έπαιρνε ένα συνηθισμένο τρένο, ένα εξπρές ή ένα ειδικό, όλα ήταν έτοιμα. Όλα είχαν προβλεφθεί και αντιμετωπιστεί.
»Ίσως φανταστείτε πως δε μπορούσα να τα κάνω όλ' αυτά μόνος μου. Τι μπορούσα να γνωρίζω για τις Αγγλικές Σιδηροδρομικές Γραμμές; Αλλά το χρήμα σου εξασφαλίζει πρόθυμους συνεργάτες παντού στον κόσμο, και σύντομα είχα ένα από τα πιο κοφτερά μυαλά της Αγγλίας για βοηθό μου. Δε θ' αναφέρω ονόματα, αλλά θα ήταν άδικο να διεκδικήσω όλα τα εύσημα για λογαριασμό μου. Ο Άγγλος σύμμαχός μου ήταν αντάξιος μιας τέτοιας συμμαχίας. Γνώριζε λεπτομερώς τη γραμμή της «London and West Coast» κι είχε υπό τις εντολές του μια ομάδα εργατών που ήταν αξιόπιστοι και έξυπνοι. Η ιδέα ήταν δική του, και η δική μου κρίση χρειάστηκε μόνο στις λεπτομέρειες. Εξαγοράσαμε αρκετούς υπηρεσιακούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων ο σημαντικότερος ήταν ο Τζέιμς Μακφέρσον, για τον οποίο είχαμε διαπιστώσει ότι πιθανότατα θα ήταν ο υπεύθυνος ασφαλείας σ' ένα ειδικό τρένο. Ο Σμιθ, ο θερμαστής, ήταν επίσης στη δούλεψή μας. Ο Τζον Σλέιτερ, ο μηχανοδηγός, είχε βολιδοσκοπηθεί, αλλά είχε διαπιστωθεί πως ήταν πεισματάρης κι επικίνδυνος, οπότε δεν ασχοληθήκαμε μαζί του. Δεν ήμασταν βέβαιοι ότι ο μεσιέ Καρατάλ θα μίσθωνε ειδικό τρένο, αλλά το θεωρήσαμε πολύ πιθανό γιατί ήταν εξόχως σημαντικό γι' αυτόν να φτάσει χωρίς καθυστέρηση στο Παρίσι. Γι' αυτό το ενδεχόμενο, κατά συνέπεια, ήταν που κάναμε ειδικές προετοιμασίες -προετοιμασίες που ήταν πλήρεις ως και την τελευταία λεπτομέρεια πολύ πριν το πλοίο του αντικρίσει τις αγγλικές ακτές. Θα σας διασκεδάσει να μάθετε ότι υπήρχε άνθρωπός μου στην πιλοτίνα που οδήγησε το ατμόπλοιό του στο αγκυροβόλι του.
»Τη στιγμή που ο Καρατάλ έφτασε στο Λίβερπουλ, ξέραμε ότι υποψιαζόταν πως κινδύνευε και είχε πάρει τα μέτρα του. Είχε φέρει μαζί του ως συνοδό έναν επικίνδυνο τύπο ονόματι Γκόμες, έναν άντρα που οπλοφορούσε κι ήταν αποφασισμένος να χρησιμοποιήσει τα όπλα του. Ο άνθρωπος αυτός μετέφερε τα εμπιστευτικά χαρτιά του Καρατάλ και ήταν έτοιμος να προστατεύσει αυτά ή τον κύριό του. Το πιθανότερο ήταν πως ο Καρατάλ τον είχε και για σύμβουλό του και πως το να βγει από τη μέση ο Καρατάλ χωρίς να βγει κι ο Γκόμες θα ήταν δώρο - άδωρο. Ήταν απαραίτητο να έχουν την ίδια τύχη, και τα σχέδιά μας προς το σκοπό αυτό διευκολύνθηκαν πολύ από τη μίσθωση του ειδικού τρένου. Στο τρένο εκείνο οι δύο στους τρεις υπαλλήλους της Εταιρείας ήταν στην πραγματικότητα στη δούλεψή μας, έναντι μιας αμοιβής που θα τους έκανε οικονομικά ανεξάρτητους για όλη τους τη ζωή. Δε θα φτάσω στο σημείο να ισχυριστώ ότι οι Άγγλοι είναι τιμιότεροι από άλλους λαούς, αλλά έχω διαπιστώσει ότι είναι ακριβότεροι για να τους εξαγοράσεις.
»Έχω ήδη μιλήσει για τον Άγγλο πράκτορά μου -που είναι άνθρωπος με αξιόλογο μέλλον μπροστά του, εκτός κι αν κάποιο πρόβλημα στο λαιμό του τον βγάλει από τη μέση πριν από την ώρα του. Ήταν υπεύθυνος όλων των ρυθμίσεων στο Λίβερπουλ όσο εγώ ήμουν εγκατεστημένος στο πανδοχείο στο Κάνιον, όπου περίμενα ένα κρυπτογραφημένο σύνθημα για να δράσω. Όταν το ειδικό τρένο μισθώθηκε, ο άνθρωπός μου μού τηλεγράφησε αμέσως και με προειδοποίησε για τα χρονικά περιθώρια που είχα για να προετοιμαστώ. Ο ίδιος με το όνομα «Όρας Μουρ», υπέβαλε αμέσως αίτηση για ειδικό τρένο, ελπίζοντας ότι θα τον εξυπηρετούσαν βάζοντάς τον στο ίδιο τρένο με τον μεσιέ Καρατάλ, γεγονός που υπό ορισμένες προϋποθέσεις ίσως να μας εξυπηρετούσε. Αν για παράδειγμα το σχέδιό μας αποτύγχανε, θα ήταν τότε καθήκον του συνεργάτη μου να σκοτώσει και τους δύο και να καταστρέψει τα χαρτιά τους. Ο Καρατάλ ήταν ωστόσο προσεκτικός και αρνήθηκε να δεχτεί συνταξιδιώτες. Ο συνεργάτης μου βγήκε τότε από το σταθμό, επέστρεψε από άλλη είσοδο, μπήκε στη σκευοφόρο του υπεύθυνου ασφαλείας της αποβάθρας και ταξίδεψε μαζί με τον Μακφέρσον.
»Στο μεταξύ έχει ενδιαφέρον να γνωρίζετε ποιες ήταν οι κινήσεις μου. Όλα είχαν προετοιμαστεί εδώ και μέρες και μόνο οι τελευταίες πινελιές χρειάζονταν. Η δευτερεύουσα γραμμή που είχαμε επιλέξει συνδεόταν κάποτε με την κύρια γραμμή, αλλά είχε αποσυνδεθεί. Το μόνο που έπρεπε να κάνουμε ήταν ν' αντικαταστήσουμε μερικές ράγες για να την επανασυνδέσουμε. Οι ράγες αυτές είχαν τοποθετηθεί, στο βαθμό που ήταν δυνατό να γίνει, χωρίς να τραβήξουν την προσοχή και τώρα ήταν απλώς θέμα ολοκλήρωσης της σύνδεσης με τη γραμμή και ρύθμισης των πάντων όπως ήταν παλιά. Οι τραβέρσες δεν είχαν αφαιρεθεί ποτέ και οι ράγες, οι αμφιδέτες και τα περτσίνια ήταν όλα έτοιμα, γιατί τα είχαμε πάρει από μια σιδηροτροχιά αναμονής στο εγκαταλειμμένο τμήμα της γραμμής. Με τη μικρή αλλά αποτελεσματική ομάδα εργατών είχαμε τελειώσει τα πάντα πολύ πριν φτάσει το τρένο. Όταν έφτασε, πέρασε στη δευτερεύουσα γραμμή τόσο εύκολα, ώστε τα ταρακουνήματα των αρμών να περάσουν τελείως απαρατήρητα από τους δύο ταξιδιώτες.
»Το σχέδιό μας προέβλεπε ότι ο Σμιθ, ο θερμαστής, θα εξουδετέρωνε με χλωροφόρμιο τον Τζον Σλέιτερ, τον μηχανοδηγό, ώστε να εξαφανιστεί μαζί με τους άλλους. Από την άποψη αυτή, και μόνον αυτή, τα σχέδιά μας απέτυχαν -εξαιρώ την εγκληματική βλακεία του Μακφέρσον να γράψει στη γυναίκα του. Ο θερμαστής μας έκανε τη δουλειά του τόσο αδέξια, ώστε ο Σλέιτερ, πασχίζοντας ν' αντισταθεί, έπεσε από τη μηχανή, και παρόλο που η τύχη στάθηκε και πάλι στο πλευρό μας, μια και σκοτώθηκε κατά την πτώση, παρέμεινε ωστόσο μια κηλίδα σ' αυτό που κατά τ' άλλα ήταν ένα από εκείνα τα τέλεια αριστουργήματα που τα παρατηρείς με βουβό θαυμασμό. Ο ειδικός στην Εγκληματολογία θα βρει στην περίπτωση του Τζον Σλέιτερ το μοναδικό σφάλμα μας σ' όλους τους αξιοθαύμαστους συνδυασμούς που κάναμε. Ένας που έχει σημειώσει τόσο πολλούς θριάμβους όσους εγώ πρέπει να είναι ειλικρινής, και γι' αυτό αναφέρομαι στον Τζον Σλέιτερ και δηλώνω ότι αποτέλεσε ένα αδύνατο σημείο.
»Αλλά τώρα έχω φέρει το ειδικό τρένο μας στη μικρή γραμμή των δύο χιλιομέτρων, ή μάλλον κάτι παραπάνω του ενός μιλίου, η οποία οδηγεί, ή μάλλον οδηγούσε, στο εγκαταλειμμένο Ορυχείο Χάρτσιζ, ένα από τα μεγαλύτερα ανθρακωρυχεία κάποτε σ' όλη την Αγγλία. Θα ρωτήσετε πώς έγινε και δεν είδε κανένας το τρένο σ' αυτή την εγκαταλειμμένη γραμμή. Απαντώ ότι σ' όλο το μήκος της η γραμμή διασχίζει μια βαθιά τάφρο και ότι, αν κάποιος δε βρίσκεται στην άκρη αυτής της τάφρου, δεν είναι δυνατό να το δει. Υπήρχε κάποιος στην άκρη εκείνης της τάφρου. Εγώ ήμουν εκεί. Και τώρα θα σας πω τι είδα.
»Ο βοηθός μου είχε παραμείνει στη διακλάδωση των σιδηροτροχιών προκειμένου να επιβλέψει τη στροφή του τρένου. Είχε μαζί του τέσσερις οπλισμένους άντρες έτσι ώστε, αν το τρένο έβγαινε από τη γραμμή -το θεωρούσαμε πιθανό γιατί οι διακλαδώσεις ήταν πολύ σκουριασμένες- να είχαμε τη δυνατότητα αντίδρασης. Από τη στιγμή που το τρένο πέρασε στη δευτερεύουσα γραμμή, παρέδωσε την ευθύνη σε μένα. Περίμενα σ' ένα σημείο που βλέπει το στόμιο του ορυχείου και ήμουν κι εγώ οπλισμένος όπως ήταν και οι δύο συνοδοί μου. Ό,τι κι αν συνέβαινε, όπως βλέπετε, ήμουν πανέτοιμος.
»Τη στιγμή που το τρένο πέρασε για τα καλά στη δευτερεύουσα γραμμή, ο Σμιθ, ο θερμαστής, μείωσε την ένταση της μηχανής και μετά, αφού την ξαναφουλάρησε, αυτός και ο Μακφέρσον, μαζί με τον Άγγλο υπαρχηγό μου, πήδησαν από το τρένο προτού να είναι πολύ αργά. Ίσως να ήταν η επιβράδυνση που τράβηξε αρχικά την προσοχή των ταξιδιωτών, αλλά το τρένο είχε αναπτύξει και πάλι όλη την ταχύτητά του πριν εμφανιστούν τα κεφάλια τους στο ανοιχτό παράθυρο. Με κάνει και χαμογελώ όταν σκέφτομαι πόσο σαστισμένοι πρέπει να ήταν. Φανταστείτε πως θα νιώθατε αν, κοιτάζοντας έξω από το πολυτελές βαγόνι σας, διακρίνατε ξαφνικά ότι οι ράγες πάνω στις οποίες τρέχατε ήταν σκουριασμένες και διαβρωμένες, κοκκινισμένες και κιτρινισμένες από την αχρηστία και τη φθορά. Θα πρέπει να τους κόπηκε η ανάσα όταν από τη μια στιγμή στην άλλη συνειδητοποίησαν ότι δεν ήταν το Μάντσεστερ αλλά ο Θάνατος που τους περίμενε στο τέρμα αυτής της διαδρομής. Το τρένο όμως έτρεχε με ξέφρενη ταχύτητα, με τραντάγματα και κλυδωνισμούς πάνω στη σαπισμένη γραμμή, ενώ οι τροχοί έκαναν έναν ανατριχιαστικό ήχο πάνω στη σκουριασμένη επιφάνεια. Ήμουν κοντά και μπορούσα να δω τα πρόσωπά τους. Ο Καρατάλ προσευχόταν θαρρώ -υπήρχε κάτι σαν ροζάριο που κρεμόταν απ' το χέρι του. Ο άλλος μούγκριζε σαν ταύρος που μυρίζεται το αίμα του σφαγείου. Μας είδε να στεκόμαστε στην πλαγιά κι άρχισε να χειρονομεί σαν τρελός. Μετά απελευθέρωσε απ' τον καρπό του και πέταξε απ' το παράθυρο προς το μέρος μας τη θήκη με τα χαρτιά του. Φυσικά, το νόημα ήταν προφανές. Αυτά ήταν τα αποδεικτικά στοιχεία και υπόσχονταν να κρατήσουν κλειστό το στόμα τους, αν τους χαρίζαμε τη ζωή. Θα ήταν πολύ ευχάριστο αν μπορούσαμε να το κάνουμε, αλλά η δουλειά είναι δουλειά. Άλλωστε το τρένο ήταν πια εκτός ελέγχου· και δικού τους και δικού μας.
»Έπαψε να ουρλιάζει όταν το τρένο πήρε τη στροφή και αντίκρισαν το σκοτεινό στόμιο του ορυχείου να χάσκει μπροστά τους. Είχαμε αφαιρέσει τις σανίδες που το κάλυπταν κι είχαμε καθαρίσει την τετράγωνη είσοδο. Οι ράγες έφταναν παλαιότερα πολύ κοντά στο πηγάδι για να διευκολύνεται η φόρτωση του άνθρακα και χρειάστηκε να προσθέσουμε μόνο δύο - τρία μήκη σιδηροτροχιάς για να φτάσει ως το χείλος του πηγαδιού. Και μιας και οι προσθήκες μας δεν ταίριαζαν απόλυτα, η γραμμή μας προεξείχε περίπου τρία πόδια πάνω απ' το κενό. Βλέπαμε τα δύο κεφάλια στο παράθυρο: του Καρατάλ κάτω, του Γκόμες πάνω· αλλά είχαν βουβαθεί κι οι δύο απ' αυτό που έβλεπαν. Κι όμως, δε μπορούσαν να τραβηχτούν απ' το παράθυρο. Το θέαμα έμοιαζε να τους είχε παραλύσει.
»Είχα αναρωτηθεί πώς θ' αντιδρούσε με τέτοια ταχύτητα το τρένο μέσα στο πηγάδι που το είχα οδηγήσει κι ενδιαφερόμουν να το παρακολουθήσω. Ένας από τους συνεργάτες μου νόμιζε πως θα το πηδούσε και, πραγματικά, δεν ήθελε και πολύ για να το καταφέρει. Ευτυχώς όμως δεν έφτασε ως εκεί και οι αποκρουστήρες της μηχανής χτύπησαν στο άλλο χείλος του πηγαδιού με τρομερή δύναμη. Το φουγάρο εκτινάχθηκε ψηλά. Η ατμάμαξα, τα βαγόνια και η σκευοφόρος έσμιξαν σ' ένα συνονθύλευμα το οποίο, με τα απομεινάρια της μηχανής, φράκαρε για μερικά δευτερόλεπτα το στόμιο του πηγαδιού. Μετά κάτι υποχώρησε στο κέντρο και όλη αυτή η μάζα από πράσινο σίδερο, αναμμένα κάρβουνα, μεταλλικά εξαρτήματα, τροχούς, ξύλα και μαξιλάρια γκρεμίστηκε στο βυθό του ορυχείου. Ακούγαμε τους απανωτούς κοφτούς ήχους καθώς τα συντρίμμια χτυπούσαν στα τοιχώματα, και μετά, αρκετή ώρα αργότερα, ακούστηκε κάτι σαν έκρηξη καθώς απομεινάρια του τρένου χτύπησαν στον πάτο του πηγαδιού. Ίσως να είχε σκάσει ο ατμολέβητας, γιατί μετά την έκρηξη ακούστηκε κάτι σαν σπάσιμο, και μετά ένα πυκνό σύννεφο ατμού και καπνού αναδύθηκε από τα σκοτεινά βάθη, απελευθερώνοντας ένα κύμα υγρασίας που έπεσε σαν βροχή γύρω μας. Μετά ο ατμός διαλύθηκε σε μικροσκοπικές τολύπες που αιωρούνταν στην καλοκαιρινή λιακάδα κι όλα ησύχασαν και πάλι στο Ορυχείο Χάρτσιζ.
»Και τώρα, έχοντας εφαρμόσει τα σχέδιά μας τόσο επιτυχώς, απέμενε μόνο να μην αφήσουμε ίχνη πίσω μας. Η μικρή ομάδα των εργατών μας στην άλλη άκρη είχε ήδη ξηλώσει τις ράγες κι είχε αποσυνδέσει τη δευτερεύουσα γραμμή, αποκαθιστώντας τα πάντα όπως ήταν πριν. Εξίσου απασχολημένοι ήμασταν και στο ορυχείο. Το φουγάρο και άλλα θραύσματα ρίχτηκαν μέσα, το πηγάδι καλύφθηκε με σανίδες όπως ήταν πριν και οι γραμμές που οδηγούσαν σ' αυτό ξηλώθηκαν και αφαιρέθηκαν. Μετά, χωρίς βιασύνη αλλά και χωρίς καθυστέρηση, σκορπίσαμε προς διαφορετικές κατευθύνσεις -οι περισσότεροι από εμάς στο Παρίσι, ο Άγγλος συνεργάτης μου στο Μάντσεστερ και ο Μακφέρσον στο Σαουθάμπτον, απ' όπου μετανάστευσε στην Αμερική. Οι αγγλικές εφημερίδες εκείνης της ημερομηνίας θα σας πουν πόσο τέλεια είχαμε κάνει τη δουλειά μας και πόσο απόλυτα είχαμε εκτρέψει από τα ίχνη μας τους ευφυέστερους ντετέκτιβ.
»Θα θυμάστε ότι ο Γκόμες πέταξε απ' το παράθυρο την τσάντα με τα χαρτιά τους και δε χρειάζεται να πω ότι τη φύλαξα και την παρέδωσα στους εργοδότες μου. Ίσως να ενδιαφέρει όμως τους εργοδότες μου να μάθουν ότι από εκείνη την τσάντα αφαίρεσα κανά δυο χαρτιά ως ενθύμια του γεγονότος. Δεν έχω διάθεση να δημοσιεύσω τα χαρτιά αυτά· αλλά, παραταύτα, ο καθένας φροντίζει για τον εαυτό του σ' αυτόν τον κόσμο και τι άλλο μπορώ να κάνω, αν οι φίλοι μου δε σπεύδουν προς βοήθειά μου όταν τους θέλω; Κύριοι, να είστε βέβαιοι ότι ο Χέρμπερτ ντε Λερνάκ είναι εξίσου τρομερός όταν είναι αντίπαλός σας όσο κι όταν είναι σύμμαχός σας, κι ότι δεν είναι άνθρωπος που θα πάει στη γκιλοτίνα πριν βεβαιωθεί πως καθένας από εσάς είναι καθ' οδόν προς τη Νέα Καληδονία. Για το καλό σας, αν όχι για το δικό μου, βιαστείτε, μεσιέ ντε.... και στρατηγέ... και βαρόνε... (μπορείτε να συμπληρώσετε τα κενά μόνοι σας καθώς διαβάζετε). Σας υπόσχομαι ότι στην επόμενη έκδοση δε θα υπάρχουν κενά για να τα συμπληρώσετε.
»Υ.Γ. - Καθώς ξαναβλέπω τη δήλωσή μου, διαπιστώνω μόνο μια παράλειψη. Αφορά τον ατυχή Μακφέρσον, που υπήρξε αρκετά ανόητος ώστε να γράψει στη γυναίκα του και να της κλείσει ραντεβού στη Νέα Υόρκη. Είναι ευνόητο πως, όταν διακυβεύονται συμφέροντα σαν τα δικά μας, δε γινόταν ν' αφήσουμε στην τύχη το κατά πόσο ένας από μας θα πρόδιδε ή όχι τα μυστικά μας σε μια γυναίκα. Αφού παραβίασε μια φορά τον όρκο του γράφοντας στη σύζυγό του, δε μπορούσαμε να τον εμπιστευτούμε άλλο. Πήραμε συνεπώς μέτρα για να διασφαλίσουμε πως δε θα έβλεπε τη γυναίκα του. Μερικές φορές σκέφτηκα ότι θα ήταν ευγενές εκ μέρους μου να της γράψω και να τη διαβεβαιώσω ότι δεν υπάρχει κανένα κώλυμα να ξαναπαντρευτεί».
Ντόυλ Άρθουρ Κόναν
«Gutenberg Books»
Σημειώσεις
(1) ninepins: Μεσαιωνικό παιχνίδι, «πρόγονος» του σημερινού μπόουλινγκ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου